Bahâr-ı Efkâr’a Göre Keçecizâde İzzet Molla’nın Şiir Anlayışı – II : Şiirin İşlevleri ve Amaçları, Şiirle İlgili Teşbihler, Şiirin Temel Yapı ve Unsurları, Nazım Şekilleri, Şiirin Değeri ve İtibarı

MEHMET FATİH ÇAVUŞ

Özet


Klasik Türk şiirinin genel poetikasının tespit edilebilmesi için öncelikle şair düzeyinde ve dönem genelinde bazı çalışmalara ihtiyaç vardır. Bu ihtiyaca binaen hazırladığımız çalışmada Keçecizade İzzet Molla’nın divanından hareketle şairin nasıl bir şiir tanımı yaptığı, şiir için kullandığı kavram ve teşbihlerin, şiirin vasıflarının, özelliklerin, konuların ve işlevlerin ortaya konulması amaçlanmıştır.

19. yüzyılda klasik şiirin usta şairleri arasında kabul edilen Keçecizade İzzet Molla, son yüzyılda dönemin poetikasını yansıtması bakımından mühimdir. Bu durum onun poetik görüş, değerlendirme ve tenkitlerini daha anlamlı ve önemli kılmaktadır.

Şair şiirlerini “Mülk, Kişver, Saray, Taht, Leşker, Devlet Erkânı, Ahali, Bâde, Piyâle, Âsumân, Deryâ, Harman, Bal, Şeker, Dürr, Cevher, Maden, Genc, Şâne, Zülf, Mihr, Hediye, Ebnâ, Tıfl, Behişt, Âb-ı Hayât, Nev ‘Arûs, Kâlâ, Keçkûl-i Cerrâr” gibi unsurlara benzetmiştir. Şiirde aşk, bahar, sevgilinin güzelliği ve güzellik unsurları vasfedilir. Sevgilinin vasıflarını anlatan şiir değer kazanır. Söz eğer yerinde kullanılırsa okuyucu için faydalı olacaktır. Şairin kendi şiiri hakkında dile getirdiği bu düşünceler, Klâsik Türk şiiri poetikasının son evresini görebilme açısından önem arz etmektedir.


Tam Metin:

PDF

Referanslar


Anday, Melih Cevdet (1978), Yasak, Çağdaş Yayınları, İstanbul.

Avşar, Ziya (1993), "Meşâirü 'ş-Şuâra Mukaddemesi'ne Göre Aşık Çelebi'nin Şiir Görüşü", Yüzüncü Yıl Üniv. Fen Edeb. Fak. Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt: 4, Sayı: 4, s.173-183.

Bilgegil, Kaya (1975), Hüsn ü Aşk’a Dair, Dergâh Yayınları, İstanbul.

Ceylan, Ömür ve Ozan Yılmaz (2005), Hazâna Sürgün Bahâr : Keçecizâde İzzet Molla ve Divân-ı Bahâr-ı Efkâr, Kitap Sarayı Yayınları, İstanbul.

Coşkun, Menderes (2011), “Klâsik Türk Şairinin Poetikası Üzerine.”, Bilig, Sayı: 56, s.57-75

Çavuş, Mehmet Fatih (2016), “Bahâr-ı Efkâr’a Göre Keçecizâde İzzet Molla’nın Şiir Anlayışı – I: İdeal Şiirin Vasıfları”, PESA International Journal of Social Studies, Volume: 2/3, s. 95-113.

Devellioğlu, Ferit (2000), Osmanlıca-Türkçe Ansiklopedik Lugat, Aydın Kitabevi, Ankara.

Doğan, Muhammet Nur (2008), “Divan Şiirinde Şarap Metaforları”, İstanbul Üniversitesi Türk Dili ve Edebiyatı Dergisi, Sayı: 38, s. 63-98.

Doğan, Muhammet Nur (2009), Fuzuli’nin Poetikası, Yelkenli Yayınevi, İstanbul.

Erkal, Abdülkadir (2009), Divan Şiiri Poetikası -17.Yüzyıl, Birleşik Yayınevi, Ankara.

Gür, Alim ve Bedia Koçakoğlu (2009), “Yeni Türk Edebiyatında Kaynak Olarak Poetika.”, Turkish Studies, Volume: 4/1, s. 79-187.

Kaya, Bayram Ali (2012), “Necâtî Bey’in Şiir Anlayışı”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, Sayı: 27, s. 144-218

Kılıç, Filiz ve Muhsin Macit (1992), “Divan Edebiyatında Poetika Denemeleri Tezkire Önsözleri.”, Yedi İklim, Sayı: 3, s. 28-34

Mengi, Mine (2000), Divan Şiiri Yazıları, Akçağ Yayınları, Ankara.

Moran, Berna (2001), Edebiyat Kuramları ve Eleştiri, İletişim Yayınları, İstanbul.

Onay, Ahmet Talat (2000), Mazmunlar ve İzahı (Haz. Cemal Kurnaz), Akçağ Yayınları, Ankara.

Öztoprak, Nihat (2005), “Rûhî’nin Şiir Anlayışı”, Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, Sayı: 12, s. 101-136.

Pala, İskender (2008), Ansiklopedik Divan Şiiri Sözlüğü, Kapı Yayınları, İstanbul.

Sabbağ, Abbas ve Nebi Bozkurt (2006), “Müstevfi”, DİA, Cilt: 32, s.147-148.

Süreyya, Mehmed (1996), Sicill-i Osmani, Tarih Vakfı Yurt Yayınları, İstanbul.

Tolasa, Harun (1982), “Divan Şairlerinin Kendi Şiirleri Üzerine Düşünce ve Değerlendirmeleri”, Ege Üniversitesi Sosyal Bilimler Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları Dergisi, Sayı: 1, s.15-46

Yeniterzi, Emine (2010), “Klasik Türk Şiirinde Ülke ve Şehirlerin Meşhur Özellikleri”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Klâsik Türk Edebiyatının Kaynakları Özel Sayısı-Prof. Dr. Turgut Karabey Armağanı, Volume: 3, s. 301-334.

Zavotçu, Gencay (2006), Divan Edebiyatı Kişiler-Kişilikler Sözlüğü, Aydın Kitabevi, Ankara.




Adres: Arabacı Alanı Mahallesi Mustafa Ocak Sokak No:9 D:2 Serdivan/Sakarya/Türkiye

Telefon: 0532 7695899 - 0506 612 8525- 0505 277 7741

E-posta: pesasosyalarastirmalar@gmail.com, pesaarastirma@gmail.com